O ślónskim rzykaniu

Przedstawiamy Państwu treść listu dr. Józefa Kulisza, prezesa Tôwarzistwa Piastowaniô Ślónskij Môwy "Danga", który został odczytany po Mszy Św. w intencji ofiar Tragedii Śląskiej dnia 19 października 2008 roku na Górze Św. Anny:

Ò ślónskim rzykaniu

Môwa jes dlô czowieka bardzo ważnô. (tukej, na Górze Św. Anny, na polskie słowo „język” rzóndzi sie „môwa”). Dziynki môwie idzie nôs rozróżnić òd gadziny i to prawie óna czyni z nôs ludzi. Słowym Pón Bóg stworzył świat i czowieka (Rdz 1, 3-26). Słowo może budować, ale może tyż bulić i niszczyć.

Pón Bóg jes doskónały, piykny i pełny szczyńściô. Pón Bóg ale niy chciôł swoji doskónałości i szczyńśliwości trzimać ino dlô siebie. Tóż stworzył Pón Bóg niypoliczóne milióny ludzi, żeby sie ś niymi swoim szczynściym podzielić.

Niy stworzył ale Pón Bóg ludzi jako jednakich klónów. Jedyn jes ruby, drugi chudy, jedyn czôrny, drugi ryszawy, jedyn wyzgierny, drugi spokojny. Kôżdy z nôs jes inkszy, drugiygo takiygo nikaj niy ma, nigdy niy było i nigdy niy bydzie. I kôżdego Pón Bóg znô po mianie, znô lepij niż òjciec i matka, znô tak dobrze, że, jak powiadô Pismo Świynte, nawet wosy na naszych gowach mómy porachowane. Kôżdego z nôs Pón Bóg chce, kôżdego miyłuje i kôżdymu przaje. I chce Pón Bóg, żeby kôżdy z nôs òstôł sobóm w swoij jedzinyj inkszości.

Bardzo ważnóm czynścióm tyj naszyj swojskości i inkszości jes nasza môwa. Môwa serca, môwa, co sie ji uczymy w dóma, jes nóm danô òd Pana Boga, tak jak òjciec i matka, nasz ród, familijô, i nasze miejsce na ziymi. Ino we swoij włôśnyj môwie może lud wyrazić swoje jedzine widzynie i rozumiynie świata. Adam, jak go Pón Bóg wyznaczył za gospodôrza i za zawiadowacza nad côłkóm ziymióm, kôżdyj gadzinie i wszyskim rzeczóm naòkoło dôł miana (Rdz 2, 19-20). Tak wszyskiy te rzeczy były òd Adama uznane za swoje i Adam stôł sie jeich posiedzicielym. Za Adamym ludzie nazywajóm we swoich môwach rzeczy naòkoło, a jak je nazywajóm, to je tyż òswôjajóm, a beztóż ziymia, co na nij miyszkajóm, już niy jes dló nich cudzô.

Nóm Ślónzôkóm, dôł dobry Pón Bóg môwã ślónskõ. Czy mogiymy w tyj môwie tyż przemówić do Pana Boga? Toć! Tak jak gôdómy we swoij dómowyj môwie do òjca i matki, tak tyż mogiymy, a nawet powinni my gôdać po ślónsku do naszego Òjca w niebie. Ino we swoij môwie serca mogiymy być przed Bogiym do kónca szczyrzi i prawdziwi!

Pón Bóg raduje sie modlitwóm we wielu môwach. Pismo Świynte òpisuje, jak piyrsze krześcijany, jak ino na zgrómadzyniu dôwali sie prowadzić Świyntymu Duchowi, dostôwali dar rzykaniô w jynzykach, co ich czynsto nawet niy rozumieli (Dz 19,6; Dz 10,46). Tóż juścić jes takô symfónijô rozstómajtych môwów i dialektów Panu Bogu miyłô.

W raju tyż kôżdy òstanie sobóm ze swojóm włôśnóm môwóm. W Ksiyndze Òbjawiyniô św. Jón òpisuje niypoliczónô ciżba ludzi ze wszyskich nôrodów i môwów, co stoi przed Bogiym i go wielbi (Ap 7. 9).

Nôjważniejszy ale przikłôd pokôzôł nóm sóm Pón Jezus. W nôjciynżejszyj godzinie swojygo życiô, w ògrodzie òliwnym Pón Jezus niy rzykôł ani w môwie hebrajskij, co była môwóm świyntych ksiyngów żydowskich, ani w môwie greckij, co była môwóm wielkij literatury i kulturalnych elitów, ani w môwie łacińskij, co była môwóm politycznych rzóndzicieli. Nasz Pón wołôł do swojygo Òjca „Abba!” – w môwie aramejskij, tak jak sie nauczył w dóma òd Maryje i Józefa (Mk 14, 36)

Tóż i nôs nie musi być gańba. Tóż mogiymy sie òpowôżyć, żeby do naszego Òjca w niebie gôdać w naszyj òjcowyj môwie. Pón Bóg rozumiy po ślónsku, tak jak rozumiy kôżdõ ludzkõ môwã.

Nasza môwa niy może ale być leda jakô. Ludzkô môwa jes dlô czowieka trochã jak òblycze. Czowiek porzóndny, choć niy musi gnać za kôżdóm modóm, òblykô sie dycki czysto i òkludnie. Porzóndnym, òkludnym òblyczym pokazujymy inkszym ludzióm nasze staraniy i nasz reszpekt. Bezto jak idymy na wesely abo na wiesiady, niy òblykómy połôtanych i czôrnych łachów, ale to, co mómy nôjlepszego. Tak samo jes z ludzkóm môwóm. Porzóndnóm, piyknóm i òkludnóm môwóm pokazujymy drugim ludzióm nasze uszanowaniy. I tak tyn, co dó niego gôdómy czuje sie lepszym czowiekiym, bo my go uszanowali, tak i my czujymy sie lepszymi ludźmi, bo wiymy, że tyn istny mô se to za coś.

Môwa jes ale moc ważniejszô òd òbleczyniô. We swoij dómowyj môwie czowiek gôdô niy ino do drugich ludzi, ale tyż do siebie samego. We swoij dómowyj môwie czowiek myśli. Jak czyjaś môwa jes niypoukłôdanô, leda jakô, ańfachowô, tak tyż òd niego rozum bydzie leda jaki i ańfachowy, i na kóniec côłki czowiek bydzie niypoukłôdany i ańfachowy. Tóż mogiymy pedzieć, że niy ino czowiek tworzi môwa, ale tyż môwa tworzi czowieka. Tak nasza môwa jes nóm òd Pana Boga niy ino danô, ale tyż i zadanô.

Panu Bogu nôleży sie uszanowanie. Jak idymy do kościoła, òblykómy elegancki ancug, biôłõ koszula i czyste trzewiki, bo niy idymy spotkać leda kogo. Tak tyż muszymy sie starać, żeby nasze słowa do Boga niy były jakimś szkaradnym, szpetnym beblaniym, ale żeby masza môwa była czystô, òkludnô i doporzóndku poukłôdanó. Podwiela niy dorobiymy sie autorów, co słożóm nóm po ślónsku modlitwy òzdobne i eleganckie, kôżdy może sie w tym dziele spuścić na swój rozum i swoje wyczucie. Pón Bóg jes rôd, jak prosty czowiek rzykô òd siebie, swoimi włôśnymi słowami. I proste słowa mogóm być piykne, jak jes w nich staranie.

Tóż rzóndźma, rzykiejma, śpiywejma do Pana Boga po ślónsku! Starejma sie ale, żeby nasza môwa była czystô, òkludnô i piyknô. Niy po to, żeby kogoś bić, abo abo z kimś wojować, ino żeby my sami byli lepszymi, piykniejszymi i pełniejszymi ludźmi. Prośma tyż Świyntego Ducha ò dar piyknyj ślónskij môwy.

Posted in Ciekawostki.